پیشرفت، تحولی چندبعدی و شناخت آن مستلزم کار بین رشته ای است

به گزارش خبرنگاران، دکتر صادق واعظ زاده در شروع چهارمین همایش کنفرانس الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت که صبح چهارشنبه سی ام اردیبهشت در کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران با موضوع پیشرفت ایران، گذشته، حال، آینده برگزار گردید گفت: دنیای غیرصنعتی که تجربه صنعتی شدن را از سر نگذرانده است عموماً به دنبال توسعه صنعتی است که ادبیات آن مطابق الگوی جوامع صنعتی فراهم است.

پیشرفت، تحولی چندبعدی و شناخت آن مستلزم کار بین رشته ای است

وی ادامه داد: ما که امروز به ضرورت پیشرفت بین رشته ای و جامع واقف می شویم نه از الگوی صنعتی شدن و نه از الگوی مسئله محور می توانیم استفاده کنیم و ما به ادبیات تازه ای احتیاج داریم و خود باید خلأ حضور آن را پر کنیم.

واعظ زاده با طرح این سوال که ارتباط بین گذشته، حال و آینده­ پیشرفت چیست و چه چیزی این ارتباط را برقرار می­ کند گفت: پاسخ ساده آن است که زمان، عامل پیدایش گذشته و حال و آینده است و خود مثل نخ­ تسبیح آن­ها را به­ هم مرتبط می­ سازد اما می­ دانیم که زمان اصالتی ندارد و این حرکت است که قبل و بعد و به ­طور کلی ترتّب رویدادها را موجب می­ گردد و ذهن از این ترتّب، مفهوم زمان را می­ سازد.

واعظ زاده ادامه داد: اگر متحرک را به ­درستی نشناسیم نمی ­توانیم مقصد و جهت حرکت، یعنی الگوی پیشرفت را طراحی کنیم.

وی با اشاره به اینکه در پیشرفت علمی، موضوع و متحرکِ پیشرفت، علم است و در پیشرفتِ فرهنگی، فرهنگ و در پیشرفتِ مالی، اقتصاد گفت: در پیشرفت جامع، موضوع و متحرک چیست؟ چه چیزی پیشرفت می ­کند؟

واعظ زاده با طرح این سوال که ماده پیشرفت چیست و پیشرفت در چه چیزی به­ وقوع می ­پیوندد؟ گفت: پاسخ فلسفی به­ این سؤال برای شناخت پیشرفت مهم است اما علاوه بر این، پاسخگویی به این سؤال دستاورد کاربردی نیز دارد و آن یاری به طراحی جهت پیشرفت است و از آنجایی که ماده پیشرفت همیشه در تغییر و تحول است، شناخت پویای آن همان شناخت جهت حرکت است و این شناخت جدای از شناخت قواعد حرکت نیست.

وی اضافه نمود: اگر ماده را شناختیم قواعد تحول آن­ را خواهیم شناخت و موقعیت­هایی را که بر طبق این قواعد در هر لحظه و در افق مطلوب به خود می­ پذیرد، خواهیم شناخت و آن­ گاه این قواعد راهنمای مشخص جهت و مقصد حرکت یعنی طراحی الگوی پیشرفت خواهد شد.

رئیس مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت با بیان اینکه در فلسفه سیاسی، فلسفه تاریخ، جامعه شناسی، روان شناسی، اقتصاد و رشته های دیگر موضوع و ماده و متحرکِ پیشرفت به طور صریح یا ضمنی معرفی شده است گفت: تنوع پاسخ ها حاکی از آن است که پیشرفت یک تحول چند بعدی و شناخت آن کار دانشی چند رشته ای است.

واعظ زاده ادامه داد: به همین جهت این کنفرانس، فیلسوفان و مورخان و جامعه ­شناسان و آینده­ پژوهان و متخصصان رشته ­های متعدد دیگر را گرد هم آورده است تا پیشرفت را از همه ابعاد بشناسند و معرفی کند.

وی با اشاره به اینکه تنوع پاسخ ها به سؤال مطروحه حاکی از آن است که روش شناسی و رویکردی کل نگر در هر حال برای شناخت متحرک و ماده پیشرفت لازم است گفت: اگر به روح پیشرفت معتقد باشیم که جزء هیچ­یک از ابعاد و بخش­های پیشرفت نیست و در کلیت متحرک متبلور است، تجزیه پیشرفت به مقولات مختلف آن را دور از دسترس می ­سازد و پیشرفت فقط روحی نیست.

واعظ زاده اضافه نمود: ساحت مادی جامعه شامل ساختارها و تأسیسات فیزیکی هم پیشرفت می ­کند و ماده و متحرک پیشرفت گوهری معنوی-مادی و روحی-کالبدی است و همان­طور که فروکاستن پیشرفت به ساحت مادی غیر واقعی و اشتباه است، عدم توجه به ساحت مادی پیشرفت هم غیرواقعی و گمراه ­کننده است.

وی گفت: پیشرفت در روح و کالبد روی می­ دهد و موجب تحول و تعالی معنوی و مادی می­ گردد و عرصه زندگی کالبد پیشرفت و عرصه فکر و معنویت ساحت روحی پیشرفت است پس نتیجه آن­که سؤال از ماده و موضوع و متحرکِ پیشرفت، سؤالی منطقی و ضروری و سؤال از واقعیتی مسلم است که با رویکرد کل نگر شناخته می گردد.

واعظ زاده اضافه نمود: شناخت این واقعیت مستلزم حرکت از مطالعات چند رشته ­ای به سوی مطالعات بین ­رشته­ ای است و یک نتیجه این حرکت جوانه زدن دانش پیشرفت جامع است که امروز با گسترش و تجزیه رشته­ های علمی جای آن خالی است.

وی گفت: روش ­شناسی و دانش بین رشته ای پیشرفت، به لحاظ تاریخی در دنیای صنعتی اهمیت کاربردی ندارد زیرا پس از انقلاب صنعتی، جامعه صنعتی معتقد است که به مرحله توسعه یافتگی رسیده است و فقط توسعه به بروز مسائلی منجر شده است که باید حل گردد، بنابراین الگوهای توسعه در غرب عمدتاً مسئله ­محور است و پیشرفت جامع مطمح نظر نیست.

واعظ زاده با بیان اینکه به عنوان مثال در اروپا توسعه انرژی و محیط زیست، در آمریکا توسعه امنیت، در ژاپن توسعه زمین و در کانادا توسعه جمعیت مسئله اصلی است اضافه نمود: بنابراین دلایل فقدان توسعه بین رشته ای و جامع در نظام­های طبقه­ بندی علوم و نیز در سنت آکادمیک در دنیای صنعتی قابل درک است.

وی با اشاره به اینکه دنیای غیر صنعتی که تجربه صنعتی شدن را از سر نگذرانده است عموماً به­ دنبال توسعه صنعتی است که ادبیات آن مطابق الگوی جوامع صنعتی فراهم است گفت: اما ما که امروز به ضرورت پیشرفت بین رشته ای و جامع واقف می­شویم نه از الگوی صنعتی شدن و نه از الگوهای مسئله محور می توانیم استفاده کنیم و به ادبیات تازه ای احتیاج داریم و خود باید خلا حضور آن را پر کنیم.

رئیس مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت با تأکید بر اینکه ایجاد رشته پیشرفت در دانشگاه­ها بدون وقوف بر این احتیاج و بدون فراوری قبلی محتوای لازم به نسخه بدلی از رشته­ های توسعه کاهش می­ یابد و جایگاهی در طبقه بندی علوم نخواهد یافت و گامی به­ پیش محسوب نمی­ گردد اضافه نمود: رشته­ های حاضر در پی بروز ضرورتی تأسیس شده­ اند که در دنیای صنعتی شکل گرفت و در پاسخ به­ ­آن عقبه علمی فربهی ایجاد شد.

وی گفت: هر رشته دانشگاهی که به اسم پیشرفت ایجاد گردد و ماهیت بین رشته­ ای پیشرفت را در نظر نگیرد ضرورت کافی نخواهد داشت و عقبه علمی متمایزی پیدا نخواهد کرد و لاجرم این خطر هست که به­ نام پیشرفت اسلامی ایرانی، ترکیبی ترجمه ­ای از مطالبی که برای پاسخ به ضرورتی دیگر شکل گرفته ­است تحویل دانشجویان گردد.

رئیس مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت با بیان اینکه الگوی پیشرفت بین رشته­ ای نمی ­تواند فقط به روش قیاسی و به طور انتزاعی شکل بگیرد، بلکه باید از آنالیز میدانی و مورد شناسی نیز سربلند بیرون بیاید اضافه نمود: ایران با گذشته و حال و آینده پیشرفت خود بهترین مورد برای تبیینی واقعی از چنین الگوی پیشرفتی است.

وی گفت: مرحوم زرین­ کوب در انتها یک دوره تاریخ فشرده ایران نتیجه می ­گیرد که در زیر رویدادهای تاریخی و پیروزی ها و شکست ها و رفت و آمد سلسله ­های حکومتی در ایران، جریان فرهنگی و معنوی عمیقی جاری بوده که ایران را به ­عنوان یک ملت و یک کشور در طول تاریخ حفظ نموده است.

واعظ زاده اضافه نمود: حوادث رویین و جریان زیرین تاریخ ایران را می­ توان تعبیر دیگری از گوهر پیشرفت شامل کالبد و روح پیشرفت دانست، این گوهر فقط به گذشته اختصاص ندارد و در آینده هم حضور خواهد داشت و رمز پیوستگی و یکپارچگی گذشته و حال و آینده پیشرفت ایران خواهد بود.

وی گفت: وقتی استعداد و انگیزش ایرانی با بینش و راهنمایی اسلام همراه شد، پیشرفت علمی اسلامی ایرانی متولد و بارور شد و نیز حکمت عملی ایرانیان به ­اضافه حکمت نظری اسلام، گوهر پیشرفت و تمدن اسلامی ایرانی را آفرید.

رئیس مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت اضافه نمود: اکنون این گوهر نظری-عملی و اسلامی-ایرانی در یک کشور پهناور و پر جمعیت و پرنعمت زنده است و باید با رویکردی بین رشته ای بازیابی و تبیین علمی و الگوی پیشرفت گردد.

منبع: خبرگزاری مهر
انتشار: بروزرسانی: 19 آبان 1398 شناسه مطلب: 432

به "پیشرفت، تحولی چندبعدی و شناخت آن مستلزم کار بین رشته ای است" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "پیشرفت، تحولی چندبعدی و شناخت آن مستلزم کار بین رشته ای است"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید