از قهوه خانه گردی دیروز تا کافه نشینی امروز

به گزارش پیامک خنده، کافه ها یکی از وجوه دنیای مدرن محسوب می شوند که امروزه با عناوین و کارکردهای مختلفی مانند کافه کتاب، کافه هنر، کافه بازی و... در سطوح شهر به ویژه بخش های مرکزی خودنمایی می کنند و با ساختار فیزیکی خاص و دکوراسیون متنوع به یکی از فضاهای مورد علاقه جوانان برای تفریح تبدیل شده اند. حتی پیمایش سال 97 با عنوان سنجش ذائقه کافه نشینان تهرانی بیانگر این است که بیش از 50 درصد پاسخگویان، برای تفریح به کافه می روند.

از قهوه خانه گردی دیروز تا کافه نشینی امروز

به گزارش پیامک خنده، در سال 97 پیمایشی تحت عنوان سنجش ذائقه کافه نشینان تهرانی، توسط محمد آقاسی- مدیر علمی پیمایش سنجش ذائقه کافه نشینان تهرانی - انجام شد که نشان داد 50.3 درصد پاسخگویان برای تفریح، 43.4 درصد برای خوردن نوشیدنی یا قهوه، 39.5 درصد برای وقت گذراندن، 31.8 درصد برای قرار ملاقات، 28.7 درصد برای خوردن غذا، 18.7 درصد برای دور شدن از جامعه و آرامش فکری، 10 درصد برای منتظر کسی بودن و 8.2 درصد برای دیدن آدم های جدید و تنوع به کافه ها می روند که البته در این پیمایش پاسخگو می توانست سه گزینه را انتخاب کند.

همچنین طبق این پیمایش 52.5 درصد پاسخگویان بستنی و شیک، 44.1 درصد چای و دمنوش، 37 درصد وعده غذایی، 21.6 درصد قهوه و نوشیدنی، 7.6 درصد چیزی که اسم خارجی داشته باشد و 2.9 درصد کیک در کافه می خورند.

در این رابطه احمد بخارایی- جامعه شناس - در گفت وگو با پیامک خنده می گوید: کافه و کافه نشینی در ظاهر و به یک اعتبار امر جدیدی نیست و در راستای حضور در قهوه خانه ها شکل گرفته است. حضور در کافه ها جزو فرهنگ ایرانیان است که به نحوی گعده های بیرون از خانه داشته باشند اما به طور کلی از نگاه صوری و غیرکارشناسانه کافه گردی و کافه نشینی امری عادی است، حال آنکه نگاه کارشناسانه به موضوع کافه دیدگاه متفاوتی دارد.

وی با بیان اینکه هر پدیده ای از جمله قهوه خانه گردی در گذشته و کافه گردی در امروز دارای نقاط مثبت و منفی است،اظهار می کند: در گذشته که قهوه خانه ها مرسوم بودند افراد تنها در چنین فضایی دور یکدیگر جمع می شدند و به اصطلاح برای افراد بدآموزی بگونه ای از یکدیگر الگوهای نامناسبی دریافت کنند، وجود نداشت. در واقع قهوه خانه نوعی همسویی در الگوهای رفتاری بود و آن چیزی که قهوه خانه ها را برجسته می کرد آن بود که مردان برای اوقات فراغت و زنگ تفریح خود در این مکان ها حاضر می شدند اما رفته رفته و با گذر زمان ساختار قهوه خانه ها به فضایی مانند کافه و کافی شاپ تغییر یافته است. با این تفاوت که دختران نیز می توانند با امنیت خاطر بیشتری در آن حضور یابند. در واقع آن چیزی که تغییر یافته این است که کافه و کافه گردی به نوعی سبک زندگی جدید و مدرن و با تلفیق سلیقه های جدید و نوین رواج یافته است.

این استاد دانشگاه ادامه می دهد: زمانی که از واژه سلیقه های مدرن یاد می گردد، نگاه ها به جامعه دخترانی معطوف می گردد که می خواهند به نحوی از پوسته اسارت بار گذشته رهایی یابند زیرا زمانی که دختران قصد قرار ملاقات با شخصی را دارند راحت تر می توانند از خانواده برای حضور در این مکان کسب اجازه کنند تا اینکه بخواهند در فضایی مانند پارک قرار ملاقات بگذارند.

بخارایی می گوید: براساس پیمایش سنجش ذائقه کافه نشینان تهرانی حدود 32 درصد برای داشتن قرار به کافه ها می روند. به نظر بیشتر این قرارها و ملاقات ها توسط جوانان اتفاق می افتد. در واقع این موضوع بیانگر آن است که فضای کافه ها برای قرار ملاقات قشر جوان بسیار مناسب است و فضاهای دیگر برای چنین قرارهایی با حصار و محدودیت اجتماعی همراه است. همین امر افراد را به سمت کافه ها سوق می دهد. حال آنکه در دوران گذشته افراد می توانستند در هر فضایی قرار ملاقات بگذارند. لذا می توان گفت دافعه اجتماعی موجود در جامعه باعث شده افراد به فضاهایی مانند کافه ها بیشتر جذب شوند.

وی با بیان اینکه طبق این پیمایش حدود 45 درصد افراد برای نوشیدن چای و 20 درصد برای نوشیدن قهوه به کافه ها می روند، می گوید: کافی شاپ فضایی است که به نوشیدن قهوه تاکید می کند، حال آنکه طبق این آمارها بیشتر افراد برای نوشیدن چای در کافه ها حضور می یابند. پس می توان گفت این گونه نیست که افراد با محتوای کافی شاپ ارتباط تنگاتنگی برقرار کرده باشند. در واقع افراد در راستای کارکرد قهوه خانه ها در مکانی تحت عنوان کافه ها حضور می یابند.

بخارایی در ادامه با اشاره به این پیمایش که براساس آن 50.3 درصد پاسخگویان برای تفریح، 43.4 درصد برای خوردن نوشیدنی یا قهوه، 39.5 درصد برای وقت گذراندن، 31.8 درصد برای داشتن قرار، 28.7 درصد برای خوردن غذا، 18.7 درصد برای دور شدن از جامعه و آرامش فکری، 10 درصد برای منتظر کسی بودن و 8.2 درصد برای دیدن آدم های جدید و تنوع به کافه می روند، گفت: این آمارها بیانگر آن است که در جامعه محدودیت هایی برای تفریح و وقت گذرانی جوانان وجود دارد که باعث شده تمایل به سمت کافه نشینی افزایش یابد البته فراهم بودن فضایی برای گذران وقت جوانان نقطه قوت است و اینکه کافه ها تنها پناهگاهی برای جوانان محسوب می گردد نقطه ضعف کافه هاست.

این جامعه شناس با بیان اینکه کافه نشینی نوعی سبک زندگی پسامدرن است، اظهار می کند: افراد با انتخاب کافی شاپ قصد دارند نوعی تعامل بین امر محلی و جهانی را فریاد بزنند. کافه نشینی مختص غرب و شرق یا محدوده سنی خاصی نیست.

بخارایی در آسیب شناسی فرهنگ کافه نشینی در ایران می گوید: زمانی که از بیرون به کافه ها می نگریم، می بینیم که به دلیل گران بودن قیمت کافه ها تنها قشر خاصی از جامعه می توانند در چنین فضایی حضور یابند. در واقع گرانی یکی از عواملی است که باعث شده هنوز کافه ها ظرفیت داشته باشند. گویی این فضا تنها برای قشر خاصی از جامعه راه اندازی شده است که در صورت کاهش قیمت ها و افزایش تعداد چنین فضاهایی به مراتب تعداد بیشتری از جوانان نیز به نحوه افراطی به آن پناه می برند زیرا در جامعه ما جوانان با بحران هویتی از سطح خرد تا کلان روبرو هستند.

بنابر اظهارات این جامعه شناس، در سطح خُرد هنوز برقراری رابطه جوانان با جنس مخالف در فرهنگ ایران به درستی تعریف نشده است، در سطح میانه نیز مسائل اشتغال و در سطح کلان بحران کم تفاوتی و بی تفاوتی اجتماعی موج می زند که گریبان جامعه را گرفته است لذا جوانان ما با بحران هویتی روبرو هستند و این امر باعث شده افراد به فضاهایی که در آن احساس امنیت دارند متمایل شوند. نگاه آسیب شناسانه به کافه و کافه نشینی بیانگر آن است که در کافه ها چه می گذرد؟ چه الگوهایی مطرح می گردد؟ آیا کافه ها مکانی برای گذران اوقات فراغت جوانانی است که فردای خود را فعال تر در محل کارشان حضور داشته باشند یا بخش اعظم و زیاد زندگی شان در چنین فضاهایی خلاصه می گردد؟

کافه؛ محلی برای حضور خرده های فرهنگ های زیرپوستی شهر

زهراسادات روح الامینی - پژوهشگر فرهنگی علوم اجتماعی - نیز با اشاره به اینکه سبک زندگی هر قشر از جامعه با یکدیگر متفاوت است، می گوید: سلیقه های متفاوت باعث شده قهوه خانه ها انتظار روشنفکران و دانشجویان را برآورده نکند و در نتیجه کافه ها تاسیس شوند.

وی با اشاره به اینکه کافه محل گفت وگو درباره مسائل مختلف است و صرفا محدود به خوراکی های خوشمزه و نوشیدنی نیست، ادامه می دهد: کافه ها به افراد هویت و سبک زندگی می دهند. کمااینکه کافه نوردها عکس سفارش غذا را روی صفحه اینستاگرام خود می گذارند و به تعبیری پز اجتماعی می دهند.

این پژوهشگر فرهنگی علوم اجتماعی با بیان اینکه کافه نوردهای دهه 80 با کافه نوردهای دهه 90 متفاوت هستند، اظهارمی کند: طبق پیمایش اجرا شده در سال 1383 کافه نوردهای دهه 80 از افراد طبقه متوسط رو به بالای جامعه هستند اما پیمایش سال گذشته نشان می دهد کافه نوردهای دهه 90 دانشجویان و افرادی هستند که پول توجیبی خود را جمع می کنند تا یک بار در ماه به کافه بروند.

روح الامینی که در یک برنامه رادیویی صحبت می کرد، با اشاره به اینکه کافه در جامعه ایرانی دارای سه هویت مسلمانی، ایرانی و جهانی است،می گوید: کافه هایی با هویت ایرانی و تهرانی دارای نمادهای فرهنگ قدیم ایرانی هستند و حتی فهرست غذا و نوشیدنی آن هم ایرانی است.

وی با بیان اینکه کافه دربردارنده خرده فرهنگ های زیرپوستی شهر است، اظهارمی کند: این خرده فرهنگ ها گویا در جامعه اصلی اجازه ظهور و بروز پیدا نمی کنند و متاسفانه سیاستگذاران و برنامه ریزان از این موضوع بی اطلاع هستند، لذا انجام یک پیمایش در سطح ملی به شدت ضروری است.

مهدی نوروزخانی - روزنامه نگار و منتقد - نیز در یک برنامه رادیویی می گوید: جایگاه فرهنگی کافه ها در ایران بیشتر به حضور بانوان بازمی گردد. ما در فرهنگ کشورمان و نیازهای اجتماعی، محلی به اسم قهوه خانه داریم که علاوه بر مصرف غذا و نوشیدنی فعالیت های فرهنگی چون شاهنامه خوانی نیز در آن انجام می گرفت و نیازی به وجود کافه نبود اما از دهه 40 و 50 نیاز به حضور بانوان در مکان عمومی باعث رونق کافه های غربی در ایران شد.

این روزنامه نگار با تأکید بر اینکه هر پدیده ای که وارد فرهنگ کشور می گردد باید بومی سازی گردد و نباید به صورت سلبی با آن رفتار کرد، اظهار می کند: مخالفت عده ای با کافه ها ناشی از نگاه غلط به این پدیده است. عده ای تصور می کنند رونق کافه ها رقیب فعالیت مساجد و هیات ها و مکان های مذهبی است، درصورتی که اینگونه نیست و هرگونه هنجارشکنی می تواند در سایر مکان ها نیز اتفاق بیفتد و صرفا محدود به کافه نمی گردد.

منبع: خبرگزاری ایسنا
انتشار: 7 مهر 1398 بروزرسانی: 6 مهر 1399 گردآورنده: sms-jok.ir شناسه مطلب: 300

به "از قهوه خانه گردی دیروز تا کافه نشینی امروز" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "از قهوه خانه گردی دیروز تا کافه نشینی امروز"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید